Klimaatbestendige tuin: wat betekent dat in de praktijk?

Hevige regenbuien, lange droge periodes en steeds warmere zomers komen vaker voor. Dat merken we niet alleen in het landschap, maar ook in de tuin. Waar een tuin vroeger vooral mooi en praktisch moest zijn, wordt klimaatbestendigheid steeds belangrijker. Maar wat is een klimaatbestendige tuin precies, en wat betekent dat concreet in de praktijk?

Wat is een klimaatbestendige tuin?

Een klimaatbestendige tuin is zo ingericht dat hij beter omgaat met extreme weersomstandigheden. Denk aan wateroverlast bij hevige regen, droogte in de zomer en hitte rondom de woning. De tuin kan regenwater tijdelijk vasthouden, zorgt voor verkoeling en is minder kwetsbaar voor lange droge periodes.

Het draait niet om één maatregel, maar om een samenhang tussen bodem, beplanting, verharding en waterafvoer.

Waarom is een klimaatbestendige tuin belangrijk?

Veel tuinen bestaan grotendeels uit bestrating. Bij zware regen kan het water nergens heen en stroomt het direct richting het riool of blijft het te lang in de tuin staan. Tegelijkertijd warmt verharding sterk op tijdens warme dagen en droogt de tuin snel uit.

Een klimaatbestendige tuin heeft de onderstaande voordelen:

• vermindert wateroverlast
• ontlast het riool
• houdt water vast tijdens droge periodes
• zorgt voor verkoeling op warme dagen
• blijft gezonder en groener op de lange termijn

Daarnaast draagt een groene, goed ingerichte tuin bij aan biodiversiteit en leefcomfort.

Hoe ziet een klimaatbestendige tuin er in de praktijk uit?

In de praktijk betekent het vooral: meer groen, minder verharding en slimme keuzes:

Water vasthouden en afvoeren

Regenwater krijgt de ruimte om in de bodem te zakken. Dat kan door:

• waterdoorlatende bestrating
• open voegen of grindstroken
• verlaagde borders waar water tijdelijk mag blijven staan
• regentonnen of infiltratievoorzieningen

Het doel is dat water niet meteen wordt afgevoerd, maar nuttig wordt gebruikt.

Sterke en geschikte beplanting

Beplanting speelt een grote rol in een klimaatbestendige tuin. Geschikte planten:

• wortelen diep
• kunnen beter tegen droogte of juist natte periodes
• herstellen sneller na extreme omstandigheden

Een gevarieerde beplanting met vaste planten, heesters en eventueel bomen is sterker dan grote vlakken met één soort. Bomen en hogere beplanting zorgen bovendien voor schaduw en verkoeling.

De bodem als basis

Een gezonde bodem is essentieel. Een luchtige, humusrijke bodem:

• neemt water beter op
• houdt vocht langer vast
• stimuleert sterke wortelgroei

Bij veel tuinen is bodemverbetering nodig voordat de aanleg start. Dat wordt vaak onderschat, terwijl het de basis vormt voor een toekomstbestendige tuin.

Welke keuzes maak je bij het tuinontwerp?

Een klimaatbestendige tuin begint bij een doordacht ontwerp. Daarbij wordt gekeken naar:

• hoogteverschillen en afwatering
• zon- en schaduwplekken
• gebruik van de tuin
• onderhoudsniveau dat past bij de bewoners

Het ontwerp vertaalt deze factoren naar praktische oplossingen die niet alleen nu werken, maar ook over tien of twintig jaar nog functioneel zijn.

Veelgemaakte fouten bij klimaatbestendige tuinen

In de praktijk zien we een aantal terugkerende fouten:

• te veel bestrating voor ‘makkelijk onderhoud’
• beplanting kiezen op uiterlijk in plaats van geschiktheid
• geen aandacht voor bodemopbouw
• waterafvoer volledig overlaten aan het riool

Deze keuzes lijken logisch, maar zorgen vaak later voor wateroverlast, uitval van planten of extra onderhoud.

Wat zijn de kosten en wat levert het op?

Een klimaatbestendige tuin hoeft niet per se duurder te zijn. De investering zit vooral in goede voorbereiding van de bodem, kwalitatieve beplanting en slimme wateroplossingen. Daar staat tegenover dat de tuin minder onderhoud vraagt, minder gevoelig is voor schade, langer meegaat en prettiger is om in te verblijven. Op de lange termijn levert dit vaak juist besparing op.

Wanneer is het juiste moment?

Het beste moment om een klimaatbestendige tuin aan te leggen is bij:

• nieuwbouw
• een complete tuinrenovatie
• terugkerende problemen met water of droogte

Ook bestaande tuinen kunnen stap voor stap worden aangepast, bijvoorbeeld door verharding te verminderen of beplanting te vervangen.

Conclusie

Een klimaatbestendige tuin is geen trend, maar een verstandige keuze voor de toekomst. Door bewuste keuzes te maken in ontwerp, bodem en beplanting ontstaat een tuin die beter omgaat met extreme weersomstandigheden en tegelijkertijd mooier, groener en prettiger wordt.